In een artikel van het Financieel dagblad vorige maand juni werd ingegaan op de wijze hoe we in Nederland tegen kinderopvang kijken en welke invloed dit heeft op de arbeidsparticipatie van de vrouw. Wat vooral ontluisterend is dat Nederland samen met Pakistan op de laatste plek staat als het gaat om het aantal vrouwen in de raden van bestuur en commissarissen. Dat in combinatie met het hoogste aantal vrouwen die werken. En dit alles door deeltijd te werken.
Moeders die in deeltijd werken, krijgen kritiek van feministen en economen. De crèche is voor veel ouders geen alternatief voor thuis. Ten onrechte, vindt onderzoeker Erna Hooghiemstra. Bron: Financieel dagblad 13 juni 2007.
Weet je wat zou helpen, om meer Nederlandse moeders Op de arbeidsmarkt te krijgen, zegt Erna Hooghiemstra. Als de crèche bekend stond als 'goed voor je kind'. Als je het op je cv zou kunnen zetten als je vroeger op een crèche gezeten hebt. Omdat crèchekinderen later socialer zijn, en beter met tegenslag om kunnen gaan. Omdat het juist goed is, als dat je niet louter door je ouders bent opgevoed.
Zover is Nederland nog lang zegt Erna Hooghiemstra (45). Ze is lector jeugd en gezin aan Fontys hogeschool in Eindhoven, en onderzoeker bij IVA Onderzoek en Advies, dat gelieerd is aan de universiteit Tilburg. Ze doet onderzoek op het terrein van de nieuwe minister van Jeugd en Gezin, Andries Rouvoet die morgen de plannen van het kabinet voor jeugd gezinsbeleid presenteert.
In Nederland is bijna niemand trots op de crèche, zegt Hooghiemstra. Deels is dat terecht. De kwaliteit van de opvang is nog niet overal goed. Maar er zijn ook vooroordelen tegen de crèche in dit land die nergens op gebaseerd zijn. Veel Nederlandse moeders wantrouwen de crèche, omdat ze weinig ervaring hebben met kinderopvang. Een Nederlandse moeder zorgt zelf voor haar kinderen. Dat is het heersende idee.
Dat is jammer, vindt Hooghiemstra. Want Nederlandse vrouwen moeten meer gaan werken dan ze nu doen. Anders kan Nederland straks de vergrijzing niet betalen. “Je kan de vergrijzing ook opvangen met migratie en het uitstellen van de pensioengerechtigde leeftijd. Maar het is goedkoper en makkelijker vrouwen te proberen te interesseren meer te gaan werken", oordeelt Hooghiemstra. Daarmee schaart ze zich in het 'kamp' van econoom Heleen Mees (zie kader) die vindt dat Nederlandse vrouwen harder moeten. Toch geeft ze Mees niet honderd procent gelijk. “Mees”kijkt louter naar de economische noodzaak voor vrouwen om meer te gaan werken. Ik vind dat je ook oog moet hebben voor de gevolgen voor kinderen als vrouwen meer gaan werken. Daar hoor ik Mees nooit over."
Rouvoet moet beleid maken waardoor het makkelijker wordt voor ouders om zorg en werk te combineren, zonder dat dat het- kinderwelzijn schaadt, vindt Hooghiemstra. Gratis kinderopvang, wat zowel VVD als PvdA tijdens de verkiezingscampagne opperden, is niet de oplossing. Het gaat ouder niet alleen om het geld, ze willen vooral kwaliteit voor hun kind Dus moet de overheid gaan investeren in de kwaliteit van de kinderopvang en in het personeel." Nu zitten peuters in groepen van tien tot veertien kinderen. Dat schrikt veel moeders af, zegt Hooghiemstra. Ze willen kleinschaliger opvang, maar dat kost geld. De overheid moet laten zien dat het zich bekommert om kinderen, Als je het alleen aan de markt overlaat, krijg je bij ouders nooit een cultuuromslag."
De huidige discussie over moeders op de arbeidsmarkt wordt ongekend fel gevoerd. Dat komt, denkt Hooghiemstra, omdat vrouwen zich persoonlijk aangevallen voelen zodra het gaat om de zorg voor kinderen. "Hier heerst het heilige geloof dat kinderen het beste af zijn als hun moeder altijd thuis is. Dat is vrijwel nergens in Europa zo."
Dat komt deels doordat in dit land deugdelijk onderzoek ontbreekt naar de effecten van kinderopvang op kinderen. In Scandinavië is dat er wel, en gaat iedereen ervan uit dat opvang, omdat deze professioneel gegeven wordt, 'goed' is voor kinderen, zegt Hooghiemstra.
Toch blijft de vraag of de emoties zullen verdwijnen als dat bewijs er is. "Veel ouders in Nederland willen helemaal niet horen dat de crèche goed is voor kinderen. Dan voelen ze zich bedreigd in hun unieke opvoedersrol."
Wat verder moet veranderen is het idee in Nederland dat werken en de opvang twee gescheiden werelden zijn, zegt Hooghiemstra. Momenteel wordt er ´s ochtends van half negen tot twaalf en van twee tot drie 'geleerd door kinderen. Vervolgens is er de 'opvang´Waarom? "Misschien is het beter voor kinderen om rond 1 uur te gaan sporten, en op 5 uur samen nog wat te lezen. We willen dat er een visie komt wat een leuke, zinvolle dagbesteding van kinderen eruit ziet, en opvang en school naadloos in elkaar overlopen.
Vanaf 1 augustus zijn scholen verplicht opvang te regelen voor ouders die dat voor hun kind wensen. "Dat is een goede stok achter de deur", vindt Hooghiemstra . "Maar ook die maatregel gaat er weer vanuit dat scholen en opvang apart zijn."
En dan moeten er nog extra verlofregelingen komen, Hooghiemstra. Die het mogelijk maken voor ouders in het eerste jaar van hun kind verlof op kunnen nemen dat beter betaald is dan stoppen. Nu is de betaling van het verlof slechts te regelen via de levensloopregeling waar je moet kiezen tussen eerder stoppen met werken of ouderschapsverlof. Maatregelen zijn te ingewikkelde keuze voor mensen." Ook zouden werkgever het bekender kunnen maken dat het een recht is in Nederland om deeltijd te werken, dus ook voor vaders, meent Hooghiemstra.
Kader: Nederlandse vrouwen zijn dol op deeltijd
Nederland heeft een van hoogste percentages werkende vrouwen in de wereld. Maar ze werken ook hef meest in deeltijd Tweederde van de vrouwen in Nederland gaat minder uren werken als ze hun eerste kind krijgen. Minder dan tien procent van de werkende moeder heeft een voltijdbaan. Daardoor maken ze minder carrière dan mannen. Samen met Pakistan bezet Nederland de laatste plaats op de mondiale ranglijst met vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Slechts vier procent van de raden van bestuur en raden van commissarissen is vrouw. Econoom Heleen Mees vindt dat de Nederlandse vrouwen meer uren zouden moeten gaan werken. Nu prijzen ze zich uit de markt door in een deeltijdbaan te blijven hangen. Zo blijven de goede banen altijd behouden voor de mannen, is Mees' redenering. Andere economen wijzen erop dat de economie lijdt onder de geringe arbeidsdeelname van vrouwen en dat de vergrijzing niet te betalen zal zijn. Aan de andere kant staan critici als rechtsfilosoof Andreas Kinneging en kinderpsychiaters die zeggen dat jonge kinderen aandacht te kort komen als beide ouders veel werken.
-- Martin Bosma
De curve laat zien weIke fasen mensen doormaken als ze met succes de overgang doormaken. Je kunt zien hoe weerstand, productiviteit en communicatie veranderen op weg naar de uiteindelijke situatie.
